Je snijplank is gebarsten, kromgetrokken of ruikt: zo red je hem

Voordat je hem weggooit: bijna alles is te repareren.

Barsten, kromtrekken, zwarte vlekken, een geur die niet weggaat. Vier problemen, en van die vier is er maar één echt fataal. We gaan ze stap voor stap langs, en aan het eind vertellen we je wanneer je de plank wel met pensioen moet sturen.

Oppervlakkige barsten

Een fijne barst die je ziet maar die niet door de plank heen gaat, komt bijna altijd door een gebrek aan olie in combinatie met een plotselinge verandering in de luchtvochtigheid. Het hout is aan de buitenkant sneller gedroogd dan vanbinnen en is bezweken op het zwakste punt.

Hoe je het oplost:

1. Was de plank af en droog hem helemaal. Laat hem een hele dag rechtop drogen voordat je verder gaat.
2. Schuur heel licht met fijn schuurpapier, korrel 220 tot 320, altijd in de richting van de nerf en zonder druk. Je haalt geen materiaal weg, je maakt de rand van de barst glad.
3. Veeg het stof weg met een licht vochtige doek en laat drogen.
4. Olie royaal in. Blijf in de barst zelf doorgaan tot het hout niets meer opneemt.
5. Herhaal het oliën elke dag, een week lang.

De barst verdwijnt niet, maar hij groeit niet verder en er blijven geen etensresten meer in achter. Het hout krijgt zijn vocht terug en de wanden van de scheur sluiten grotendeels.

Loopt de barst van kant tot kant door de plank, of valt het stuk uit elkaar, dan is dat een ander verhaal. Daar komen we verderop op terug.

Kromgetrokken plank

Dit is het meest voorkomende probleem en tegelijk het probleem dat het best te verhelpen is. Ook het meest bevredigende, want het lijkt onomkeerbaar en dat is het niet.

De oorzaak is altijd dezelfde: de ene kant heeft sneller vocht verloren dan de andere. Bijna altijd doordat de plank na het afwassen plat op het aanrecht is blijven liggen.

De truc met de vochtige doek:

1. Zoek de holle kant, de kant die naar binnen is weggezakt.
2. Maak een doek nat met heet water en wring hem goed uit. Vochtig, niet druipend.
3. Leg de doek op de holle kant.
4. Leg de plank horizontaal met die kant naar beneden, aan de uiteinden ondersteund door twee latjes of twee boeken, zodat het midden vrij hangt.
5. Leg er gewicht op, in het midden. Een paar dikke boeken volstaan.
6. Laat het acht tot vierentwintig uur staan.

Wat je doet, is vocht teruggeven aan de kant die het verloren heeft, zodat die uitzet en weer vlak wordt.

Zodra de plank weer op zijn plaats zit, droog je hem helemaal en olie je beide kanten in gelijke mate. En vanaf nu: altijd rechtop laten drogen.

Blijft hij de eerste keer halverwege steken, herhaal het dan. Twee rondes zijn heel normaal.

Donkere vlekken

Er zijn twee soorten en die pak je niet op dezelfde manier aan.

Vlekken van voedsel. Rode biet, bramen, kurkuma, wijn. Die zitten aan de oppervlakte en gaan eruit met baksoda: maak er een pasta van met een paar druppels water, wrijf in rondjes met een doek, laat tien minuten intrekken en spoel af. Blijft er een spoor achter, schuur dan licht in de richting van de nerf en olie daarna.

Grijze of zwartachtige vlekken verspreid over de plank. Die komen niet van eten. Meestal is het vocht dat te lang in het hout heeft gezeten, soms met wat oppervlakkige schimmel. Was af met heet water en zeep, droog helemaal, schuur met fijne korrel tot het hout er weer schoon uitziet en olie een paar dagen achter elkaar grondig in.

Zit de zwarte vlek er na het schuren nog steeds en loopt hij naar binnen door, dan is het vocht diep doorgedrongen. Die plank krijg je niet meer terug voor gebruik met voedsel.

Een geur die niet weggaat

Knoflook, ui en vis zijn de drie verdachten.

Grof zout erover, een halve citroen, en wrijven met die citroen alsof het een schuursponsje is. Zit de geur er al langer, laat het zout dan tien minuten intrekken voordat je gaat wrijven. Afspoelen, drogen en oliën.

Is hij na de tweede keer nog niet weg, probeer het dan met een pasta van baksoda en laat die een half uur intrekken voordat je afspoelt.

En ruik je iets ranzigs, als een oude vaatdoek of bedorven olie, dan zit het probleem niet in het eten: dan is de plank ooit ingesmeerd met keukenolie. Dat gebeurt met olijfolie, zonnebloemolie en kokosolie, die in het hout oxideren. Je moet de bovenste laag afschuren en opnieuw oliën, dit keer met minerale olie van voedselveilige kwaliteit.

Wanneer er niets meer aan te doen is

Vier signalen. Aan één is al genoeg.

De barst gaat door de plank heen van kant tot kant, of hij is in twee stukken uit elkaar gevallen.

Een gelijmde naad is opengegaan. Bij planken van aan elkaar gelijmde latten komen er water en etensresten in zodra een verbinding opengaat, en dat krijg je er niet meer uit.

Zwarte vlekken die na het schuren blijven zitten. Het vocht heeft de binnenkant bereikt.

Het oppervlak zit zo vol groeven dat de sneden niet meer dichtgaan. Bij een gewone houten plank duurt dat heel lang, maar bij zeer intensief gebruik komt het zover.

Een plank die uit de keuken verdwijnt, doet het nog prima als presenteerblad voor droge dingen of als onderzetter voor plantenpotten. Hij hoeft niet bij het afval te belanden. En moet hij vervangen worden, dan vind je bij onze snijplanken teak, olijfhout, acacia en End Grain.

Hoe je voorkomt dat het opnieuw gebeurt

Alles hierboven voorkom je met dezelfde vier gewoontes: met de hand afwassen, meteen afdrogen met een doek, rechtop op de zijkant laten staan en oliën zodra de druppeltest niet meer slaagt. Ze staan uitgewerkt in de onderhoudsgids.

Veelgestelde vragen

Hoe repareer ik een kromgetrokken houten plank? Door een vochtige doek op de holle kant te leggen, de plank met die kant naar beneden te leggen met alleen steun aan de uiteinden, en er acht tot vierentwintig uur gewicht op te zetten. Daarna drogen en beide kanten oliën.

Kun je een barst in een houten plank repareren? Als hij oppervlakkig is wel: heel licht schuren in de richting van de nerf en een week lang intensief oliën. De barst verdwijnt niet, maar groeit niet verder. Loopt hij van kant tot kant door de plank, dan niet meer.

Waarom heeft mijn houten plank zwarte vlekken? Meestal is het vocht dat te lang in het hout heeft gezeten, soms met oppervlakkige schimmel. Schuren en oliën. Zitten ze er na het schuren nog, dan is het vocht doorgedrongen en mag de plank niet meer voor voedsel worden gebruikt.

Hoe krijg ik de ranzige geur uit een plank? Die ranzige geur komt doordat de plank met keukenolie is ingesmeerd, die in het hout oxideert. Je moet de bovenste laag afschuren en opnieuw oliën met minerale olie van voedselveilige kwaliteit.

Mag ik mijn snijplank schuren? Ja, en het hoort bij het normale onderhoud. Fijne korrel, 220 tot 320, altijd in de richting van de nerf en zonder druk. Na het schuren moet je altijd oliën, want het schuren haalt de bescherming weg.